Het ontkennen van het belang van gemeenschap in bedrijven is de werkelijke crisis achter de crisis. En deze community crisis is veel groter en belangrijker dan de economische recessie zelf. Dat stelt de befaamde managementhoogleraar Henry Mintzberg in een bijdrage aan de Harvard Business Review van juli/augustus. Kortetermijn winst- en bonusdenken heeft geleid tot executives die niet weten wat er aan de hand is en medewerkers die het niet meer interesseert wat er aan de hand is. Herstel van de organisatie als gemeenschap van betrokken mensen is volgens Mintzberg de enige oplossing.

Het gevoel dat mensen hebben ergens bij te horen en bij te dragen aan iets dat groter is dan henzelf is van levensbelang voor het voortbestaan van organisaties. En juist aan het gebrek van gemeenschapsgevoel in arbeidsorganisaties schort het al decennia, meent Mintzberg. Sociale innovatie is dringend gewenst, vooral op het vlak van wat leiderschap en management in het vervolg dienen in te houden. De managementopvattingen die wij tot nu toe hanteren moeten dan ook acuut herzien worden.

Hebzucht
Wat is het probleem achter de crisis? Natuurlijk, de subprime hypotheken en ondoorzichtige en complexe financiële constructies die bedrijven als dominostenen hebben doen omvallen. Maar, het echte probleem achter de crisis is een andere stelt Mintzberg in zijn artikel Rebuilding Companies as Communities. De drijfveer achter het promoten van slechte hypotheken was niets anders dan hebzucht. De verkoop stimuleren om bonussen te vergroten was de werkelijke reden. Degenen die de subprime hypotheken zo hartstochtelijk aanprezen hadden volgens Mintzberg lak aan de gevolgen. Aan de andere kant verwijt hij de financiële instellingen die de rotte hypotheken aankochten gebrek aan sturing. Hun ‘leiderschap’ beperkte zich tot het op afstand uitroepen van commerciële doelstellingen die anderen moesten gaan behalen. Wat deze leiders hadden moeten doen is uit hun kantoor komen, de werkvloer op en meehelpen de bedrijfsprestaties verbeteren.

Het gevolg was een leiderschap dat niet wist wat er op de werkvloer gebeurde en medewerkers die het niet interesseerde omdat de leiders zich niet lieten zien. Mintzberg: “Het geloof is gegroeid dat leiderschap iets is dat gescheiden functioneert van management en er op een of andere manier superieur aan is.” Deze opvattingen hebben de mensen in leiderschapsposities geïsoleerd. Daardoor ondermijnt dit het gevoel van gemeenschap in organisaties.

Communities op het werk
Mintzberg heeft op zich niets tegen individualisme. In tegendeel, het zorgt voor prikkels voor ontwikkeling en leiderschap. Maar het kan niet op zichzelf staan. Mintzberg: “Wij zijn sociale dieren die niet effectief kunnen functioneren zonder een sociaal systeem dat groter is dan onszelf.” Dat gevoel van gemeenschap is verloren gegaan in veel bedrijven en not-for profit organisaties, vooral in Amerika, zo luidt Mintzberg’s opvatting. Wat hem betreft betekent gemeenschap dat je geeft om je werk, om je collega’s, om je plek in de wereld en dat je op jouw beurt geïnspireerd wordt door het feit dat je daar om geeft.

Het is veelzeggend dat bedrijven die wij het meest bewonderen, zoals Toyota, Semco (Brazilië), Google of Pixar een heel sterk gemeenschapsgevoel kennen. Het zijn families waar je bij wilt horen. In de Harvard Business Review van september 2008 legde Ed Catmull, de topman van filmproducent Pixar, uit waarom zijn bedrijf zo’n hechte werkgemeenschap is. “Iedereen voelt dat hij of zij deel uitmaakt van iets dat bijzonder is,” citeert Mintzberg Catmull. Het sterke gemeenschapsgevoel in de verkiezingscampagne van Barack Obama is een ander voorbeeld van Mintzberg’s betoog.

Jonge, succesvolle bedrijven hebben doorgaans dat sterke gemeenschapsgevoel. De truc is om dat gevoel vast te kunnen houden naarmate de onderneming volwassen wordt. Wat dat betreft, zo zegt Mintzberg, is het wellicht makkelijker voor NGO’s, coöperaties of overheden om een communitygevoel te behouden omdat het bredere belang er altijd is en de missie van de organisatie makkelijker mensen aantrekt.

Wat Mintzberg betreft is de enige manier naar de toekomst het wederopbouwen van bedrijven als gemeenschappen. Bedrijven en financiële instellingen met overheidsgeld overeind houden zonder wezenlijke transformatie van leiderschap en organisatie is een bodemloze put. In dat geval ligt de volgende financiële crisis zo weer op de loer.

Bron: socialeinnovatie.com

Dit artikel werd aangemaakt op maandag 31 augustus 2009 om 22:52 en werd geplaatst in Sociale Innovatie. U kunt de reacties van dit artikel volgen via de RSS 2.0 feed. Je kunt naar het einde gaan en een reactie plaatsen. Pingen is op dit moment niet toegestaan.