Roos Boum schrijft verontrustend boek over de toekomst van de honingbij

De mythe van Mellifera is een spannende, verrassende eco-roman. Roos Boum kijkt vanuit de bedreigde honingbij naar de mens en de veranderingen in het milieu. De bij, die over de hele wereld aan het verdwijnen is, door klimaatverandering, pesticiden en verlies van biodiverisiteit. Maar wie zorgt er voor bestuiving als er geen bijen meer zijn? Groenten, fruit en bloemen zullen onbetaalbare luxegoederen worden

Mellifera is een bij. Een honingbij, één van de vele in de kolonie waar alle bijen binnen zes weken sterven. Maar Mellifera is anders.
Zij is niet van plan zo snel te sterven, zoals de anderen. Ze weigert op te gaan in de robotachtige massa van het bijenvolk en ontsnapt uit haar zwaarbewaakte stad. Een lugubere stad waar de macabere restanten van ingekapselde doden op straat liggen, waar de mannen in september worden afgeslacht en baby’s genadeloos worden onthoofd. Met haar geliefde sticht ze een eigen stad, maar de nachtmerries blijven. Ze beseft dat het haar taak is, haar soort voor uitsterven te behoeden en gaat op zoek naar de raadselachtige stad uit haar dromen.

In dit bijzondere verhaal over de meedogenloze insectenwereld draagt Boum als terloops mogelijke oplossingen voor het bijenverdwijnprobleem aan. Dit maakt het tot meer dan alleen een spannend verhaal over trouw, verraad, oorlog en liefde. Het laat onmogelijke keuzes zien en zet de lezer aan het denken over de prijs die hijzelf en de honingbij betalen voor onze manier van leven.

“Roos Boum laat de lezer op meeslepende wijze kennis maken met een wonderlijke insectenwereld, die mijn blik op honing voor altijd veranderd heeft. Een eye-opener, die prettig leest en spannend en ontroerend tegelijk is.” (Judith Visser, bestsellerauteur, over De mythe van Mellifera).

Boum debuteerde in 2007 met de eveneens controversiële roman Valse salie, Kroniek van een verscheurde jeugd. Meer dan 12.000 exemplaren werden verkocht.
De pers over Valse salie:
“Met genadeloze precisie beschreven” (Elsevier) “Indringend debuut” (Margriet) “Bizar en gruwelijk” (Vriendin)

De Mythe van Mellifera
telt 415 pagina’s en kost € 19,95 isbn ISBN 978-90-8660-172-1

BRUSSEL – Het landbouwgif imidacloprid en andere neonicotinoïden moeten in heel Europa in de ban. Dat bepleit de commissie milieu, volksgezondheid en voedselveiligheid van het Europees Parlement. De ban geldt als voorzorgsmaatregel tot onderzoek duidelijk maakt dat het gif veilig is voor bijenvolken, milieu en volksgezondheid.

Om genoemd gif is veel te doen. Overal ter wereld waarschuwen onderzoekers voor de relatie tussen het gebruik van het zenuwgif en de massale sterfte onder bijen en andere insecten. Sommige landen zoals Frankrijk en Italië hebben het middel al verboden voor bepaalde gewassen in bepaalde streken.

Het gif wordt gebruikt om insecten te doden zoals engerlingen en emelten, larven van bepaalde kevers en van de langpootmug. Het doodt volgens insectendeskundige Henk Vlug echter ook natuurlijke vijanden zoals de dolkwesp.

Ook de bij heeft last van het gif. Veel wetenschappers zoals Vlug, prof.dr. Jeroen van der Sluijs (UU) en toxicoloog dr. Henk Tennekes zeggen dat er ’overduidelijke aanwijzingen’ zijn dat de wereldwijde jaarlijkse sterfte tot een kwart van de bijenvolken een gevolg is van het gebruik van neonicotinoïden in land- en tuinbouw. Het middel heeft een verlammend effect op het zenuwgestel. Insecten zijn vaak binnen een of twee dagen dood. Dat is de reden dat het gif ook in mierenlokdoosjes wordt gebruikt.

Zie ook: http://www.stomverbaasd.com/category/wetenschap/bijensterfte/

“Imker Klaas van der Poel meent dat neonicotinoïden niet alleen giftig zijn voor bijen, maar ook dodelijk voor heel veel andere insecten.

Onder de titel ‘Bestuivingscrisis‘ verscheen in de Volkskrant (Uitgelicht, 7 juni) een artikel over de recent geconstateerde wereldwijde sterfte van honingbijen. Die sterfte is helaas echt waar. De laatste jaren verloor ik in de winter tussen de 30 en 50 procent van mijn bijenvolken.

Natuurlijk, er ging wel eens meer een volk dood in de zomer of in de winter, maar deze aantallen dode volken waren mij nog niet eerder overkomen.

Ervaring van mede-imkers
Dat is ook de ervaring van mede-imkers om mij heen en van bijenhouders in heel Europa. Het artikel gaat in op de mogelijke oorzaken van de bijensterfte. ‘Ik ben er van overtuigd dat de varroamijt de belangrijkste oorzaak is’, zegt een onderzoeker uit Wageningen, maar hij legt niet uit hoe dan te verklaren is dat de varroamijt al meer dan 25 jaar in Nederland aanwezig is, terwijl de grote bijensterfte van de laatste paar jaren is. “

Lees het volledige artikel in de Volkskrant

Wageningen University Research center (WUR) gaat toch onderzoek doen naar de rol van pesticiden bij de bijensterfte. Het ministerie van Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) stelt extra geld beschikbaar.

Het onderzoek zal worden gecoördineerd door de Wageningse onderzoeker Tjeerd Blacquière. De Utrechtse onderzoeker Jeroen van der Sluijs, die een sterke relatie vermoedt tussen pesticiden en bijensterfte, zit in de begeleidingscommissie.

ZEMBLA
Wereldwijd zijn publicaties verschenen waarin het verband tussen pesticiden en bijensterfte wordt aangetoond. ZEMBLA sprak daarover met de Franse wetenschapper prof. Jean-Marc Bonmatin, verbonden aan de Universiteit van Orleans. Bonmatin: ‘Lange, gecompliceerde studies hebben uitgewezen dat pesticiden zoals imidacloprid voor bijen een probleem geven en dus heeft in Frankrijk de Minister van Landbouw besloten dat middel te verbieden.’

Geen Nederlands onderzoek
In Nederland is het middel niet verboden. De belangrijkste adviseur van het Ministerie van Landbouw, bijenonderzoeker dr. T. Blacquiere van Plant Research International (PRI, onderdeel van de Wageningse Universiteit), maakte zich weinig zorgen over de pesticiden. In ZEMBLA – ‘Moord op de honingbij‘ van Hetty Nietsch en Manon Blaas, zegt hij dat hij de invloed van pesticiden op bijen nooit heeft onderzocht. Volgens hem zijn er andere oorzaken van de bijensterfte: ‘Het komt door slechte imkers en door de varroamijt, een parasiet waar onze honingbij niet tegen is opgewassen.’

Toch onderzoek
Het onderzoek dat het WUR nu toch gaat doen richt zich op neonicotinen, een groep van bestrijdingsmiddelen die insectenplagen in onder andere de fruitteelt en groenvoorziening bestrijdt. Neonicotinen zijn sterke insecticiden die ook erg giftig zijn voor bijen. Het Nederlands Centrum voor Bijenonderzoek (NCB) gaat bijenvolken bemonsteren van imkers op plekken waar veel bijensterfte is, en gaat daar de concentratie neonicotinen in de bijenmonsters meten. Sjef van de Steen, collega van Blacquière bij Plant Research International, gaat bijenvolken suikers voeren met lage doses neonicotinen en daarna de vitaliteit van de volken en overleving in de winter meten.

Blacquière vindt het een goede zaak dat criticus Van der Sluijs bij het onderzoek wordt betrokken. ‘Dan kunnen we het als onderzoekers onder elkaar uitvechten hoe je het verband tussen pesticiden en de sterfte van bijenvolken kunt meten en duiden.’ Dat verband is nog niet aangetoond, zegt Blacquière, verwijzend naar studies in Duitsland en de Verenigde Staten. ‘Ik ben benieuwd wat onze studie oplevert.’

Insectenmonitor
Vorige week werd tijdens het spoeddebat over de bijensterfte de motie- Koopmans/Ouwehand ingediend (Tweede Kamer, 2010-2011, 32 500 XIII, nr. 189). De motie verzoekt de regering de insectenmonitor gezien het belang voor volks-, dier- en plantgezondheid voort te zetten en daarvoor financiering binnen de EL&I-begroting te vinden. Staatssecretaris Bleker schrijft in een brief aan de tweede kamer (19 april) dat hij “binnen de huidige kennismiddelen financiering (zal) zoeken om de monitoring in stand te houden.”

De Bijenstichting, opgericht op 4 april 2010 is nu een jaar bezig als een zeer bezig bijtje bezig om bekend te raken in Nederland om de problematiek rondom bijen onder de aandacht te krijgen. Dat is noodzakelijk omdat bijen belangrijk zijn voor onze voedselproductie en de biodiversiteit.

Ondanks de aandacht voor de bijensterfte vanaf de start van de petitie Stop de Bijensterfte in 2009 ¹⁾ , is de situatie niet verbeterd. Al enkele jaren is de bijensterfte boven normaal. Hoewel het brede Nederlandse publiek , banken ²⁾ , de EU ³⁾ en zelfs de VN ⁴⁾ steeds meer doordrongen raakt van het belang van de bijen en de noodzaak om maatregelen te treffen om deze sterfte te verminderen; blijven acties vanuit de Nederlandse regering uit.

Zelfs een spraakmakende uitzending van Zembla (Moord op de honingbij) van 12 maart j.l. waarbij nog eens pijnlijk aan het licht kwam dat de economische korte termijn belangen belangrijker lijken te zijn dan duurzame voedselproductie, zorgt er niet voor dat het roer meteen om gaat.

Het blijft noodzakelijk dat ALLE factoren die van invloed zijn op de gezondheid van de bijen worden aangepakt dus ZOWEL:

• Ziektebestrijding (Varroa mijt)
• Verbetering van de dracht door gevarieerder aanbod van bloemen
• Als terugdringen/verbieden van de schadelijke (Neonicotinoiden) bestrijdingsmiddelen.

Dat vele mensen zich betrokken voelen met de bijen en de bijenstichting blijkt uit het feit dat de website www.bijenstichting.nl al 70.000 keer in één jaar is bezocht en de weblog (http://bijenstichting.wordpress.com/)  ruim 7000 keer bekeken is en de Bijenstichting honderden mails ontvangt van verontruste Nederlanders.

Bas de Wilde Bij twittert er druk op los met ruim 300 volgers, zijn vriendin Fleur de Bij heeft al ruim 200 volgens. De Bijenstichting Facebook heeft 250 leden en staat de vriendenteller op Hyves al op 125 vrienden. Zon 2000 abonnees lezen de maandelijkse (gratis)  nieuwsbrief, honderden mensen steunen  de Bijenstichting middels een donatie en bijna 40 vrijwilligers zorgen  ervoor zorgen dat alles in goede banen loopt.

De Bijenstichting dankt iedereen voor alle steun en hoopt dat u nog héél lang kunt genieten van de schoonheid en de gemakken van de bijen. Maar natuurlijk kunnen wij nog altijd veel meer ondersteuning gebruiken! Dus als u zich geroepen voelt, twijfel niet en draag bij aan het voortbestaan van de bij. Want er is nog heel veel actie nodig om de politiek in beweging te krijgen!

1) http://www.imkerplatform.nl/component/content/article/32-petitie/386-nog-eens-de-petitie-stop-de-bijensterfte
2) http://www.bijenstichting.nl/index.php/nieuws/in-de-media/141-rabobank-nijpend-tekort
3) http://www.bijenstichting.nl/index.php/nieuws/in-de-media/156-eu-onderzoek-pesticiden
4) http://www.bijenstichting.nl/index.php/nieuws/in-de-media/152-vn-en-bijensterfte

Klik hier voor het dossier Bijensterfte op Stomverbaasd.com

Van alle Europese landen heeft Nederland de grootste bijensterfte. Natuurbeheerders maken zich grote zorgen over de gevolgen die dit heeft voor onze voedselketen. Wetenschappers en imkers uit de hele wereld zien landbouwgif als de belangrijkste oorzaak van de sterfte. De producenten van dit middel ontkennen ieder causaal verband. In Nederland ziet de belangrijkste adviseur van de overheid op dit gebied, Wageningen Universiteit en Research-centre (WUR), de pesticiden ook niet als grootste probleem van de bijensterfte. Vanwege de grote economische belangen is een verband tussen de dood van de bijen en het gebruik van het landbouwgif een gevoelig onderwerp op de Haagse politieke agenda.

Lees verder op Zembla