Terwijl het Spaanse team nog volop geniet van de wereldbeker, beginnen miljoenen voetbalfans al uit te kijken naar de volgende editie in 2014 in Brazilië. Voetbal is een wereldwijde passie geworden, maar ook een enorme business, gecontroleerd door een kleine groep mensen.

In Brazilië neemt de kritiek op de internationale voetbalfederatie FIFA toe. Arlei Damo, hoogleraar aan de Braziliaanse Federale Universiteit van Rio Grande do Sul (UFRGS), heeft het over “maffia-achtige” kenmerken van de organisatie.

Geen verantwoording
“Het is een gesloten orgaan dat aan niemand verantwoording aflegt en niet wil zeggen hoeveel het verdient aan de organisatie van een wereldbeker of waar die winsten naartoe gaan”, zegt Damo. De FIFA dicteert ook de regels en heeft een eigen vorm van rechtspraak.

De organisatie doet zich echter graag voor als een soort multilaterale, intergouvernementele instelling. Het is bijvoorbeeld trots dat het meer leden heeft dan de Verenigde Naties (208 tegenover 192).

Geen controle
Die institutionele context, zonder controle van de overheid of de maatschappij, is een voedingsbodem voor corruptie, zeggen journalisten als Andrew Jennings. Jennings schreef het boek ‘Vals spel’, waarin hij heel wat merkwaardige voorwaarden en eisen van de FIFA blootlegt. Zo is de winst van een WK voor de FIFA en is de grond rond de stadions (tijdelijk) van de organisatie.

Geen strikte wetten
Er zijn nog meer omstandigheden die corruptie voeden. Zo is het geen toeval dat het hoofdkwartier van de FIFA in Zwitserland gelegen is, waar de wetgeving flexibel is, en de machtshebbers in de organisatie en in de nationale voetbalorganisaties kunnen erg lang op post blijven. De Braziliaan João Havelange bleef bijvoorbeeld aan het hoofd van de FIFA van 1974 tot 1998. Zijn opvolger, Joseph Blatter, leidt de organisatie sindsdien onafgebroken.

Geen kritiek
Dat het donkere kantje van FIFA onderbelicht blijft, waaronder de inmenging van de voetbalorganisatie in nationale gelegenheden, heeft te maken met het succes van en de passie voor de sport, concluceert antropoloog Simoni Lahud verbonden aan de universiteit van Fluminense, nabij Rio de Janeiro.

Geen effect?
Maar omdat voetbal zo’n belangrijk aspect geworden is voor miljoenen mensen wereldwijd en uitgegroeid is tot een enorme business, groeit de kritiek, en niet enkel van journalisten en academici. De vraag is of dat ook effect zal hebben.

In een recente documentaire ‘Onze vriend Blatter’ (zie onder), probeerde de Nederlandse KRO er achter te komen wat het betekent om een WK te ‘mogen’ organiseren, en hoeveel België en Nederland bereid zijn te slikken ‘voor de eer’. Duidelijke antwoorden kwamen er niet altijd.

Zie ook: How they stole the game

Bron: Demorgen.be